Trots op de zorglandbouw

Veel mensen beginnen hun draai te vinden in de corona tijd, met thuiswerken, thuis onderwijs en social distancing. Tegelijk zijn er thuissituaties die onhoudbaar worden en waar zorgboeren een mouw aan passen door te werken met zorg op afstand, een door de deelnemer zelf uit te voeren buitenactiviteit, individuele anderhalve-meter-begeleiding en als het echt niet anders kan zorg in kleine groepjes met anderhalve meter afstand. Bovenstaande aflevering van Hart van Nederland geeft hiervan een indruk.

1,5 meter zorgboerderij
Het gaat telkens om een delicaat evenwicht tussen beperking van het besmettingsgevaar en de zorg voor onze deelnemers. Hier worstelen we allemaal mee momenteel. In de praktijk blijkt dat dagbesteding over het algemeen moeilijk uitgevoerd kan worden binnen de kaders van het RIVM, en de zorg dus op afstand en/of in aangepaste vorm wordt voortgezet voor schrijnende gevallen en familieleden van mensen in vitale beroepen. We zien hierin een ontwikkeling naar een ‘anderhalve meter zorgboerderij’.

Over deze thematiek hebben wij vrijwel dagelijks contacten met de regionale verenigingen en inkooporganisaties van de zorglandbouw en de landelijke overheden. Daarnaast zetten wij ons in voor financiële duidelijkheid. In deze nieuwsbrief praten we je daarover bij. Ondertussen kunnen we met recht zeggen dat we trots zijn op de grote inzet van de zorgboeren voor hun deelnemers.

Nota Bene 1: Het voorkomen van verspreiding van het virus door de maatregelen in acht nemen en afstand te houden, is nog steeds de allerbelangrijkste prioriteit!

Nota Bene 2: Deze nieuwsbrief is op basis van de informatie die ons ter beschikking stond op 15-4-2020. Maar alles verandert momenteel razendsnel. Wij proberen je via een volgende nieuwsbrief en in onze contacten met de regionale organisaties op de hoogte te houden. Houd ook Facebook in de gaten voor tips. 

Financiële regelingen op een rij

Inmiddels zijn er vanuit alle soorten financiering (Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), Wet langdurige zorg (WLZ), Jeugdwet; via zowel zorg in natura, PGB én onderaanneming) landelijke uitspraken gedaan over doorbetaling/compensatie van zorg. Het belangrijkste uitgangspunt blijft dat zorgaanbieders deze crisis goed moeten kunnen doorstaan en ze dus zowel voor reguliere zorg, alternatieve zorg en door Corona niet geleverde zorg gecompenseerd worden. Het is daarbij erg belangrijk dat je als zorgboerderij alle vormen van zorg die je levert (fysieke bezoeken én alternatieve vormen) registreert.
Als je helemaal geen zorg (dus ook niet op afstand) meer kunt of wilt bieden, dan zullen gederfde inkomsten vooral vanuit de NOW regeling voor ondernemers moeten komen. Maar gelukkig doen vrijwel alle zorgboeren die wij spreken nog veel voor hun deelnemers. Een veelgehoorde uitspraak is dan ook: “We zijn nu drukker dan toen alle deelnemers gewoon kwamen.”

Veel van jullie zullen (ook) zorg aanbieden via de regionale inkooporganisaties. Als je via hen zorg biedt, check dan vooral bij hen hoe het staat met de regionale afspraken; deze zijn namelijk momenteel vrijwel dagelijks aan verandering onderhevig.

ZIN Wet Langdurige zorg (Wlz)
Met betrekking tot de langdurige zorg is door de Zorgverzekeraars Nederland (ZN) vastgelegd dat er:

  • Voor regulier geleverde zorg gewoon betaald en gefactureerd kan worden via het normale verkeer.
  • Sprake is van een tijdelijke verspoeling van de verantwoording, zodat alternatief geboden zorg vergoed kan worden. Let wel: alle geleverde zorg moet worden geregistreerd.
  • Een compensatie van omzetderving volgt als zorgaanbieders te maken hebben met teruglopende omzet als gevolg van de coronacrisis. Deze regeling moet nog nader uitgewerkt worden. Het uitgangspunt is dat in elk geval tot 1 juni wordt vergoed conform de omzet in het contract of een zo goed mogelijke inschatting daarvan. De wijze waarop dit administratief verwerkt moet worden is momenteel nog onderwerp van gesprek.
  • Mogelijkheden zijn voor financiering van extra kosten die door Corona gemaakt worden. Dit moet door zorgaanbieders geregistreerd worden.
  • Er is nog wel een discussie gaande met onder andere ZN over de wijze van verantwoorden van de gederfde inkomsten. De Federatie Landbouw en Zorg neemt actief deel aan deze discussie en zet in op zo min mogelijk aanvullende administratieve lasten.

Relevante links over dit onderwerp:
www.zn.nl
www.zorginstituutnederland.nl

ZIN Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugd
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is duidelijk naar haar leden. Gemeenten wordt gevraagd om te zorgen voor continuïteit van zorgaanbieders. Daarom hebben zij met het Rijk de volgende afspraken gemaakt:
Reguliere zorg – waar die nog mogelijk is binnen de richtlijnen van het RIVM- kan via het normale betalingsverkeer gefactureerd worden.
Met betrekking tot het leveren van zorg op een alternatieve/ andere wijze zijn de gemeenten gevraagd om hier ruimte voor te geven en flexibel te zijn in de verantwoording.
Het uitgangspunt is dat ook als zorginstellingen te maken hebben met omzetdaling, de financiering aan onderaannemers onverminderd door moet gaan. Sommige gemeenten willen dat apart laten factureren (heeft niet onze voorkeur) en andere staan toe dat zorgaanbieders op een referentieniveau (bijvoorbeeld 80-100% van februari 2020 of maart 2019) declareren. Wij bepleiten hierin – samen met andere brancheorganisaties en de VNG- een uniforme lijn, maar dat is op dit moment nog niet zo.
Meerkosten die zorgaanbieders maken als gevolg van de coronacrisis (voortkomend uit de RIVM-maatregelen) worden door het Rijk vergoed. Het verzoek aan gemeenten is om de meerkosten daarom te vergoeden aan de zorgaanbieders.
Ook hier zien wij momenteel een ontwikkeling waarin gederfde inkomsten niet onvoorwaardelijk worden gecompenseerd. Het lijkt er steeds meer op dat het van belang is dat aanbieders (en dus ook zorgboerderijen) kunnen onderbouwen hoe zij hun zorgplicht zoveel mogelijk binnen de richtlijnen invullen. Bijvoorbeeld dat zorg die tijdelijk fysiek niet veilig kan plaatsvinden, of in ieder geval niet in de normale intensiteit, vervangen wordt door alternatieve vormen van zorg (op afstand en/of maatwerk). Houd dat dus bij en communiceer ook duidelijk dat wij niet gestopt zijn met het leveren van zorg, maar het tijdelijk op een andere manier doen (zie hieronder ook de tips in dit kader).
Als je echt volledig stopt met het begeleiden van deelnemers zonder een alternatief te bieden, dan is de verwachting dat je voor compensatie primair naar de noodmaatregelen van de overheid (zie verderop) wordt verwezen. Zorg die wel (alternatief) wordt aangeboden maar niet wordt afgenomen, moet gewoon via de gemeente worden vergoed.

Relevante links over dit onderwerp:
https://vng.nl

Persoons Gebonden Budget (PGB)
Met betrekking tot de PGB’s is er afgelopen week ook wat meer duidelijk geworden, hoewel er op dit vlak nog veel vragen zijn. Zorg vanuit PGB’s van de WMO, de Jeugdwet en langdurige zorg, die niet geleverd kan worden door de corona-maatregelen, kan worden doorbetaald mits er zoveel mogelijk alternatieve zorg wordt geboden.
De budgethouder moet wel een registratie bijhouden van de zorg die wel, alternatief en niet geboden wordt. Hiervoor wordt nog een formulier ontwikkeld.
Daarnaast is er voor budgethouders een mogelijkheid gekomen om meerzorg in te zetten. De regels hiervoor verschillen per zorgwet. Via onderstaande link vind je hier meer informatie over.

Relevante links over dit onderwerp:
Doorbetaling niet geleverde zorg: www.svb.nl
Meerzorg: www.svb.nl
Algemeen: www.svb.nl

Onderaanneming
In de praktijk blijkt dat grote zorgaanbieders die hoofdaannemer zijn voor zorg die door zorgboerderijen in onderaanneming wordt geboden op dit moment niet altijd toezeggingen willen doen voor het doorbetalen van de zorg. Dit is echter wel mogelijk volgens en ook de intentie van de afspraken die er binnen de verschillende zorgwetten zijn gemaakt. Ook hierbij gaat het om doorbetaling van alternatief geleverde zorg. De Federatie en de regionale partijen zetten zich actief in, landelijk en regionaal, om ervoor te zorgen dat doorbetaling van alternatieve zorg zo snel mogelijk gerealiseerd kan worden. Het is echter zo dat veel hoofdaannemers net als velen van ons nog wachten op toezeggingen vanuit hun financiers en pas zekerheid willen geven aan onderaannemers als ze dat zelf ook hebben.

Vangnet doorbetaling zorg onvoldoende en/of omzetverlies van ander bedrijfsonderdeel
Het is de bedoeling dat de bovengenoemde afspraken die het Rijk, ZN en de VNG hebben gemaakt, ertoe leiden dat de zorg zoveel mogelijk alternatief gecontinueerd wordt en dat zorgaanbieders daardoor geen of minder dan 20% omzetverlies hebben. Dit betekent dat zij niet gecompenseerd hoeven te worden via andere regelingen. Mocht echter blijken dat jouw zorgboerderij toch een groter omzetverlies heeft, dan kun je daar wél een beroep doen op. Zeker voor zorgboerderijen die ook nog andere bedrijfsonderdelen hebben die getroffen worden door de maatregelen kan dit aan de orde zijn. Bijvoorbeeld in verband met omzetverlies uit een theeschenkerij, winkel of recreatie.

Regelingen werkgevers
LTO en de Werkgeverslijn richten zich vooral op het infomeren van werkgevers. Hun informatie vind je op deze sites:
www.lto.nl
https://werkgeverslijn.nl

Een belangrijke regeling voor een zorgboerderij met personeel is de NOW regeling een optie. Deze kan met terugwerkende kracht vanaf 1 maart worden aangevraagd tot en met 31 mei. De NOW is bedoeld voor bedrijven die gedurende 3 aaneengesloten maanden ten minste 20 procent omzetverlies hebben in de periode van maart t/m juli. Zij kunnen hiermee een tegemoetkoming van maximaal 90 procent van de loonsom krijgen naar rato van de omzetdaling. Deze regeling kan worden aangevraagd bij het UWV.
Meer over de NOW op UWV.nl

ZZP-regelingen
De eigenaar van een zorgboerderij zonder personeel (ZZP-er) kan gebruik maken van: Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers). Deze regeling kan worden aangevraagd bij de eigen woongemeente. Vanuit de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee voorzieningen:.
Er kan inkomensondersteuning worden aangevraagd als de zelfstandige verwacht dat hij/zij als gevolg van de coronacrisis de komende drie maanden een inkomen heeft dat minder is dan het sociaal minimum. Het inkomen wordt dan maximaal drie maanden aangevuld. Deze inkomensondersteuning is een gift en hoeft niet te worden terugbetaald.
Er kan een lening voor bedrijfskapitaal worden aangevraagd van max. € 10.517. Dit bedrag dient wel terugbetaald te worden. De lening heeft een maximale looptijd van 3 jaar en kent een rentepercentage van 2%.
Meer over de Tozo op www.rijksoverheid.nl

Overige regelingen
De TOGS-regeling (bekend onder de term Noodloket) is op dit moment niet van toepassing voor zorgboerderijen. Andere bedrijfsonderdelen, zoals kampeerterreinen en winkels, kunnen hier wel onder vallen als deze activiteit geregistreerd is als hoofdactiviteit bij de Kamer van Koophandel. Ook voor agrarische recreatieondernemingen waarbij de recreatie als nevenactiviteit staat geregistreerd bij de KvK, is het sinds 15 april mogelijk om gebruik te maken van deze regeling. De TOGS is een regeling waarbij ondernemers uit bepaalde sectoren een eenmalige tegemoetkoming van € 4.000,- kunnen aanvragen voor het betalen van de vaste lasten.
Meer informatie over de TOGS: www.rvo.nl

Extra testen zorgpersoneel

De overheid heeft de testcapaciteit vergroot, zodat er mogelijkheden gekomen zijn om zorgpersoneel te testen. Het testen gebeurt nog steeds alleen in uiterste gevallen en kan alleen wanneer contact tussen een medewerker met klachten en een cliënt niet voorkomen kan worden.
De regionale GGD (https://www.ggd.nl/) is het aanspreekpunt voor het regelen van de tests.

Relevantie links hierover:
inzet-en-testbeleid-medewerkers-gehandicaptenzorg
richtlijn-inzet-en-testbeleid-medewerkers-en-clienten-gehandicaptenzorg-herzien

Filmpje van ministersbezoek en media aandacht

Minister Carola Schouten kwam 3 april via de computer op bezoek bij zorgboerderij De Zuidpunt in Dordrecht. Ze luisterde naar de zorgboer en een cliënt die nu niet kan komen. Ze sprak haar bewondering uit voor hoe de zorgboeren allerlei vormen van alternatieve zorg aanbieden. Zie hier het filmpje.

Ook is er in de media veel aandacht voor de zorglandbouw in Corona tijden. Zoals in Hart van Nederland een reportage over Gasterij Bergerbaan in Sevenum. Ook namen persbureau ANP en agrarische vakbladen een persbericht van ons over de kwestie mee.

Op weg naar de ‘Anderhalve meter Zorgboerderij’

Zoals in de inleiding reeds genoemd is er sprake van een continu dilemma tussen het voorkomen van besmettings-/ verspreidingsgevaar en zorgcontinuïteit. De oplossing ligt in maatwerk, waarbij onze leden in het Zuiden en Zuidwesten ons er ook regelmatig aan herinneren dat we niet te makkelijk moeten denken over de maatregelen die vanuit het Rijk nog gelden. Gelukkig is er aan creativiteit in onze sector geen gebrek en horen wij mooie voorbeelden om deze “anderhalve meter zorgboerderij” vorm te geven:

  • Telefonisch contact onderhouden met deelnemers. Werken met belcirkels.
  • Beeldbeeldbellen zodat er ook visueel zicht is op hoe het met de cliënt gaat.
  • Huiswerkopdrachten: digitaal of met huiswerkboxen (zoals knutselpakketten of thuis zaden planten) die bij de cliënten langs gebracht kunnen worden.
  • Deelnemers die het werk van de boerderij thuis doen zoals: inpakken, was vouwen, kaartjes aan stokjes prikken.
  • Vlogs maken en delen met elkaar.
  • Een op een begeleiding bieden op afstand, door het raam of met anderhalve meter afstand.
  • Vanuit het huis van de deelnemer wandelen of fietsen op anderhalve meter afstand van elkaar.
  • Werken in kleine groepjes en zorgen dat er elke dag andere mensen komen zodat iedereen een keer kan komen. Waarbij ook voor het vervoer veilige oplossingen zijn gevonden voor zowel de deelnemer als de chauffeur.
  • Deelnemers die zelf een tuin hebben ondersteunen bij het in de tuin werken.
  • Meer suggesties: https://www.movisie.nl/artikel/tips-ideeen-dagbestedingsactiviteiten

Op dit moment is er een richtlijn vanuit VWS in de maak die meer duidelijkheid moet geven over de wijze waarop zorg nu wel en niet veilig (vanuit het oogpunt van Corona-verspreiding) geleverd kan worden. Vanuit de Federatie zijn wij hier intensief bij betrokken. Zodra deze richtlijn uitkomt zullen wij je hierover met een nieuwsbrief bijpraten.

Let trouwens op dat er naast de richtlijnen van het RIVM ook vaak lokale richtlijnen vanuit het GGD gelden die net weer anders zijn. Soms is dat logisch als er bijvoorbeeld meer of minder gevallen zijn dan gemiddeld, maar soms ook niet. Wij hebben deze verschillen bij de VNG en VWS aangekaart.

Minister Wiebes van Economische Zaken heeft volgens de NOS gesteld dat alle sectoren een plan voor een 1,5 meter economie moeten opstellen. Of dat ook voor de zorglandbouw gaat gelden zoeken we uit. In samenwerking met LTO denken we hier multifunctionele landbouw-breed sowieso wel over na. In de tussentijd hanteren zorgboerderijen sowieso de RIVM richtlijnen voor de fysieke zorg.

Dieren en corona

Naar aanleiding van de nieuwsberichten over een tijger bij wie Corona is vastgesteld, kwamen er weer wat vragen binnen over de mogelijkheid dat de ziekte zich via dieren verspreid. Daar hebben wij al eerder met zoönose experts over gesproken en op dit moment zijn dit nog de uitgangspunten:
Er is op dit moment geen enkele aanwijzing dat gehouden dieren bijdragen aan de verspreiding van het Coronavirus. Het gaat bij verspreiding steeds om mens tot mens contact.
Men weet op dit moment niet goed welke dieren ontvankelijk zijn voor het virus. De veronderstelling is wel dat de kans heel klein is dat landbouwhuisdieren het krijgen en het verspreiden.
Desondanks is het raadzaam om geen dieren intensief contact te hebben met dieren als je verschijnselen hebt en wordt aangeraden om (net als anders) handen te wassen voor en na contact met dieren.